Stara synagoga w Kwidzynie

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Położenie budynku dawnej synagogi na współczesnym planie
Stara synagoga, marzec 2010r. Fot. Grzegorz Łęgowski
Ruina synagogi. Fot. PiotrJ
Zdjęcia porównawcze z lat 1930 i 2008

Historia społeczności żydowskiej w naszym mieście zaczyna się od przyjazdu w 1798 roku Leiba Jakoba Lewina wraz z rodziną. Z biegiem czasu liczba kwidzyńskich Żydów rosła, aby osiągnąć w 1858 roku wielkość 337 osób co stanowiło 5 % ogółu mieszkańców miasta. Potem z różnych przyczyn ich liczba malała.

W 1831 roku Żydzi wystąpili o zezwolenie na wybudowanie swej bożnicy. Pod podaniem tym podpisali się trzej starsi gminy: Meyer, L. Cohn i Freiländer. Synagoga zbudowana w 1832 roku przy nieistniejącej już dziś ulicy Mauerstrasse została sfinansowana ze składek 11 rodzin żydowskich. Służyła ona swej gminie aż do roku 1930 kiedy to wybudowano nową, większą synagogę u zbiegu dzisiejszych ulic Dębowej i 15 sierpnia, która to została celowo spalona podczas "Nocy Kryształowej" (Kristallnacht) z 9 na 10 listopada 1938 roku.

W latach 30-tych XX wieku bożnica trafiła w ręce niemieckiego rzemieślnika, który urządził w niej warsztat. Wtedy wnętrze zostało podzielone na 2 kondygnacje.

Po II wojnie światowej budynek użytkowany był jako rozlewnia wód gazowanych i piwa beczkowego. W tym czasie uległ znacznej dewastacji. Po rozlewni w budynku tym mieścił się warsztat stolarski. Właściciel przystąpił do remontu i skuł tynk. Wówczas konserwator zabytków zauważył, że otwory okienne zostały wcześniej przemurowane. Wstrzymał prace i nakazał wykonanie dokumentacji konserwatorskiej. Od tamtego czasu budynek chyli się ku upadkowi.

Źródła