Skarby z Kwidzyna - misy jałmużnicze

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Misa jałmużnicza

Misy jałmużnicze to tace na datki dla ubogich.

W zakrystii kwidzyńskiej Katedry do 1945 roku przechowywane były dwie tace wykonane ze srebrnej blachy, starymi technikami złotniczymi, metodami repusowania i cyzelowania. Ufundowane w 1629 roku przez Johannesa Schwana i Bartela Scholza przełożonych szpitala o czym świadczył napis wygrawerowany na rantach tac: "Johannes Schwan Bartholemeus Scholz beu de Vor Steher des Hospitalle zu Marien Werder Anno 1629". Wzmiankuje o nich stara literatura. Ich wizerunek widnieje na archiwalnych fotografiach. Cechą charakterystyczną mis, oprócz oczywiście ich wizerunków, są punce na nich wybite. Jedna to litery CH lub GH. Druga to litery FW, a te są znakiem kontrybucyjnym. Otóż, w 1809 roku Fryderyk Wilhelm III winien Francji wielką kontrybucję po przegranej wojnie wprowadził w Prusach konfiskatę dóbr wykonanych ze szlachetnych kruszców. Jednak dzieła wykonane ze srebra i złota właściciel mógł uchronić przed odebraniem. Warunkiem był wykup przedmiotu za jedną trzecią wartości kruszcu. Przedmiot wykupiony otrzymywał sygnaturkę "FW".

Dziś jedna z tych mis, pod nazwą "taca na ofiary", widnieje w rejestrze strat wojennych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod numerem katalogowym 11164.

Pod koniec 2011 roku niemiecki Dom Aukcyjny wystawił na sprzedaż identycznie wyglądającą misę. Ekspertyza wykonana na podstawie zdjęć nie utożsamiła jej z zaginioną. Zaalarmowane ministerstwa: Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Spraw Zagranicznych odstąpiły od interwencji. Jednak na jej zakup zdecydowało się Muzeum Zamkowe w Malborku, które przekazało ją do swojego oddziału, czyli Muzeum w Kwidzynie.

Zasadniczym elementem odmienności tac jest niewątpliwie metal z jakiego zostały wykonane. Misa wystawiona na aukcji wykonana była z blachy miedzianej. O fakcie istnienia misy wykonanej w tym metalu nie mówią żadne znane źródła. Miedziana taca prawdopodobnie jest pierwowzorem lub pamiątkowym egzemplarzem srebrnej tacy z 1629 roku. Jeżeli jedna srebrna taca posiada swój odpowiednik w miedzi, to należy domniemywać, że i druga z zaginionych ma swoją wierną kopię.

Wymiary tacy: średnica 22 cm; wysokość 2,5 cm.

Źródła

  • Die Bau und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen - Johann Heise (1850-1899)
  • Zbiory Muzeum w Kwidzynie