Prusy Wschodnie

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn

Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX wieku Niemiec (do 1945 roku). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 roku z części ziem Polski ( Warmii ) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna).

Po pierwszej wojnie światowej od Prus Wschodnich odłączono na mocy traktatu wersalskiego okręg działdowski (niem. Soldau), przyłączając go do Polski, oraz tzw. Okręg Kłajpedy, który przeszedł pod władanie Ligi Narodów, a w roku 1923 został anektowany przez Litwę. Do Prus Wschodnich przyłączono natomiast wschodnią część Prus Zachodnich, pozostałą we władaniu niemieckim po utworzeniu tzw. polskiego korytarza. Zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego przeprowadzono ponadto plebiscyt w południowej części Prus Wschodnich (Warmia, Mazury i Powiśle) w sprawie przynależności tych ziem do Polski lub Niemiec (choć oficjalnie wybierano między "Polską" a "Prusami"). 97,8 procent oddanych głosów padło wówczas na Prusy, a Polsce przyznano jedynie 8 gmin.

Na mocy układu poczdamskiego z 1945 roku Prusy Wschodnie zostały podzielone między Polskę (Warmia i Mazury) a ZSRR, przy czym Okręg Kłajpedy, zagarnięty przez Rzeszę Niemiecką w marcu 1939 roku, ponownie przeszedł we władanie Litwy. Po rozpadzie Związku Radzieckiego rosyjska część byłych Prus Wschodnich ( Obwód kaliningradzki ) stała się eksklawą.

Spis treści

Podział administracyjny Prus Wschodnich w 1939 roku

Stolica: Königsberg (Królewiec)

Regencja Allenstein (Olsztyn)

Powiat grodzki:

1. Allenstein

Powiaty ziemskie:

1. Allenstein Land (powiat olsztyński)
2. Johannisburg (powiat jańsborski)
3. Lötzen (powiat lecki)
4. Lyck (powiat ełcki)
5. Neidenburg (powiat niburski)
6. Ortelsburg (powiat szczycieński)
7. Osterode (powiat ostródzki)
8. Rössel (powiat reszelski) – siedziba Bischofsburg (Biskupiec)
9. Sensburg (powiat ządzborski)

Regencja Gumbinnen (Gąbin)

Powiaty grodzkie:

1. Tilsit (Tylża-Sowieck)
2. Insterburg (Wystruć-Czerniachowsk)
3. Treuburg (powiat olecki)

Powiaty ziemskie:

1. Gumbinnen (Gąbin-Gusiew)
2. Angerburg (powiat węgorzewski)
3. Goldap (powiat gołdapski)
5. Angerapp (Darkehmen, Darkiejmy-Oziorsk (obwód kaliningradzki))
6. Insterburg (Wystruć-Czerniachowsk)
7. Ebenrode (Stallupönen, Stołupiany-Niestierow)
8. Schlossberg (Pillkallen, Dobrowolsk)
9. Tilsit-Ragnit (siedziba-Tilsit, Ragneta-Nieman)
10. Elchniederung (Łosiowa Nizina; siedziba-Heinrichswalde, Sławsk (obwód kaliningradzki)).

Regencja Königsberg (Królewiec)

Powiat grodzki:

1. Königsberg (Królewiec-Kaliningrad)

Powiaty ziemskie:

1. Bartenstein (powiat bartoszycki)
2. Braunsberg (powiat braniewski)
3. Gerdauen (Gierdawy-Żeleznodorożnyj)
4. Heiligenbeil (Święta Siekierka-Mamonowo)
5. Heilsberg (powiat lidzbarski)
6. Labiau (Labiawa-Polessk)
7. Mohrungen (powiat morąski)
8. Preussisch Eylau (powiat iławecki; Iława Pruska-Bagrationowsk)
9. Preussisch Holland (powiat pasłęcki)
10. Rastenburg (powiat kętrzyński)
11. Samland (siedziba-Koenigsberg, powiat sambijski)
12. Wehlau (Welawa-Znamieńsk).

Regencja Westpreussen (Prusy Zachodnie)

Stolica: Marienwerder (Kwidzyn)

Powiat grodzki:

1. Elbing (Elbląg)

Powiaty ziemskie:

1. Elbing Land (powiat elbląski)
2. Marienburg (powiat malborski)
3. Marienwerder (powiat kwidzyński)
4. Rosenberg (powiat suski)
5. Stuhm (powiat sztumski)

Powierzchnia: 36.991,71 km² ludność: 2.488.122 (maj 1939).

Nadprezydenci Prus Wschodnich (1765-1945)

 

Lata urzędowania Nadprezydent Lata życia
1765-1791 Johann Friedrich von Domhardt 1712-1781
1791-1814 Friedrich Leopold Reichsfreiherr von Schrötter 1743-1815
1815-1824 Hans Jakob von Auerswald  1757-1833
1824-1842  Theodor Heinrich von Schön 1773-1856
1842-1848 Carl Wilhelm Boetticher 1791-1868
1848-1849 Rudolf Ludwig Cäsar von Auerswald 1795-1866
1849-1850 Eduard Heinrich Flottwell (jako pełniący obowiązki) 1786-1865
1850-1868 Franz August Eichmann 1793-1879
1869-1882 Carl Wilhelm Heinrich Georg von Horn 1807-1889
1882-1891 Albrecht Heinrich Carl von Schlieckmann 1835-1891
1891-1895 Udo Graf zu Stolberg-Wernigerode 1840-1910
1895-1901 Wilhelm Otto Albrecht Graf von Bismarck-Schönhausen 1852-1901
1901-1903 Hugo Samuel Louis Erdmann Reginald Freiherr von Richthofen 1842-1904
1903-1907 Friedrich Ludwig Elisa von Moltke 1852-1927
1907-1914 Ludwig Hubert von Windheim 1857-1935
1914-1916 Adolf Max Johannes Tortilowicz von Batocki-Friebe 1868-1944
1916 – 21 stycznia 1918 Friedrich Wilhelm Bernhard von Berg-Markienen 1866-1939
11 lutego 1918 – 1919 Adolf Max Johannes Tortilowicz von Batocki-Friebe  
1919-1920 August Winnig 1878-1956
1920-1932 Ernst Siehr 1869-1945
1932-1933 Wilhelm Kutscher 1876-1962
1933-1945 Erich Koch (jako gauleiter) 1896-1986

Od 3 grudnia 1829 do 1 kwietnia 1878 Prusy Wschodnie były połączone z Prusami Zachodnimi.