Podzamcze

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Podzamcze na mapie

Podzamcze (dawn. niem. Unterberg) - wieś położona w powiecie kwidzyńskim, w gminie Kwidzyn.

Spis treści

Historia

Z najstarszych śladów osadnictwa na obszarze obecnej wsi znane jest cmentarzysko z czasów rzymskich oraz wczesnośredniowieczne grodzisko sprzed X wieku. Tutaj miało powstać parvum castrum Queden (Quidin) – Mały Kwidzyn – Pierwszy gródek krzyżacki, który wraz z 300 łanami mistrz krajowy Hermann von Balk nadał rycerzowi z Dolnej Saksonii, Dietrichowi von Depenow. W latach 1239 – 1242 posiadłości tej rodziny zostały rozgraniczone. Po wygaśnięciu rodu von Depenow w Pomezanii w 1283 roku teren ten znalazł się w rękach rodziny Stangów. Odtąd Podzamcze dzieliło losy Białego Dworu i Tychnów.

Po śmierci Dietricha II Stange posiadłości jego obejmowali kolejno spadkobiercy z linii żeńskiej: Chocimir Święca z Tuchomia, Jachant (Arnold) z Plemiąt oraz jego synowie Nikolaus i Chocimir.

Jeszcze w XIII wieku powstał Stary Czerwony Dwór (Alt – Rothof), będący siedzibą Stangów. Był on położony w odległości około 3 km od dawnego castrum Quidin. Podczas budowy szosy w 1890 roku natrafiono na jego fundamenty, jednak ich nie zabezpieczono.

W latach 1396 – 1454 rejon Podzamcza znajdował się w rękach zakonnych.

Później znalazł się w Prusach Królewskich i należał do szlachty polskiej.

Olbrzymie zniszczenia przyniosły wojny polsko – krzyżackie z lat 1410 – 1414 i 1454 – 1466.

Na początku XV wieku właścicielem był Maciej Trebenicz, a od 1528 roku Jerzy Sokołowski. Jego córka Lukrecja została żoną kasztelana gdańskiego, później wojewody malborskiego, Stanisława Konarskiego (zm. 1626 r.) i im przypadło Podzamcze oraz Dubiel. Następnie były tu rodziny Trzebuchowskich, Kretkowskich, a od 1764 roku Dziewanowskich.

W 1777 roku Ludwika Dziewanowska sprzedała swój majątek pruskiej Kamerze Domen i Wojska.

W 1789 roku Czerwony Dwór miał 13 dymów, a utworzony w 1763 roku folwark Podgórze (Unterberg) miał 24 dymy. Oba były wsiami emfiteutycznymi.

Dotkliwe straty spowodowała powódź w połowie XVII za czasów Stanisława Kretkowskiego.

W wiekach XIII – XV obok Prusów kolonizowano ten teren chłopami niemieckimi. W latach 1466 – 1772 w wykazach pojawiają się nazwiska polskie i Olędrów. Chłopi na nizinach otrzymywali na 30 lat 1 – 3 łany ziemi. W 1709 roku objął ich przywilej uwłaszczeniowy Ładysława Kretkowskiego. Byli m. In. Zwolnieni z szarwarku, ale musieli w razie potrzeby pomagać mieszkańcom innych wsi na nizinie. Sporządzona za czasów ostatniej właścicielki klasyfikacja ziemi zaliczała obszar Podzamcza, Czerwonego Dworu i Białego Dworu do I, najlepszej klasy.

Dwór o nazwie Czerwony Dwór (Rothhof) od 1774 roku do 1945 roku był w rękach rodziny Frowerk. W 1844 roku stary, podcieniowy, mocno zniszczony dwór został zburzony i ukończono budowę nowej siedziby.

W roku 1905 osadę zamieszkiwało 178, a w 1910r. - 140 mieszkańców.

We wsi istniała jednoklasowa szkoła ewangelicka. Funkcjonowała ona do 1945 roku, w którym przemianowano ją na czteroklasową szkołę podstawową działającą do 1975 roku.

W 1928 roku Podzamcze i Czerwony Dwór połączono w jedną gminę.

Zmiana dotychczasowej nazwy Unterberg na Podzamcze ustalona została Rozporządzeniem Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947r. (Monitor Polski nr 014, poz. 55).

Teraźniejszość

Stan ludności w dniu 31 grudnia 2007 roku wynosił: 281 osób.

Sołtys (2012): Marek Kozłowski
Podzamcze 15
82-500 Kwidzyn
tel. 55 275 74 75 lub 501 378 298

Zapisy nazewnictwa

  • 1763 - Podgor (ZtM)
  • 1776 - Unterberg (ZtM)
  • 1887 - Podzamcze (SG)
  • 1945 - Unterberg (R)
  • 1951 - Podzamcze (R)
  • inne spotykane formy (Podgórze)

Zobacz też

Wykaz miejscowości powiatu kwidzyńskiego

Źródła

Siedziba gminy: miasto Kwidzyn

Wsie sołeckie: BaldramBrachlewoBrokowoBronnoDankowoDubielGniewskie PoleGórkiGrabówkoGurczJanowoKamionkaKorzeniewoLiczeLipiankiMarezaNowy DwórOboryOśnoPastwaPawlicePodzamczeRakowiceRakowiecRozpędzinySzałwinekTychnowy

Miejscowości niesołeckie: Gilwa MałaPole RakowieckieSzadowoWola-Sosenka