Kowale

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Kowale na mapie
Kowale (Seeberg) i Kołodzieje (Wachsmuth) na mapie niemieckiej z 1929 roku. Messtischblatt 2281 Riesenburg.

Kowale - (dawn. niem. Seeberg) - dawna osada , powiecie kwidzyńskim, w gminie Prabuty, obecnie włączona w skład sołectwa Kołodzieje.

Spis treści

Historia

Wieś w południowej części gminy, położona na południowy wschód od Kołodziei, na terenie pagórkowatym, urozmaiconym, z licznymi oczkami i ciekami wodnymi. Na południe od wsi znajduje się staw.

Majątek o powierzchni 308,9 ha (w tym w 1885 roku – 264 ha ziemi ornej i 22 ha łąk) powstały w 1851 roku z wydzielonej części wsi Kołodzieje.

Zabudowania majątku usytuowano po południowej stronie drogi do Bałoszyc. Po zachodniej stronie rozległego kompleksu gospodarczego wzniesiono budynek dworski, otoczony parkiem. Budynki mieszkalne wzniesiono po stronie południowo – zachodniej.

W drugiej połowie XIX wieku była tu wytwórnia serów i prowadzono sprzedaż masła na szerszą skalę. Majątek posiadał własną "walutę": Żetony dominialne, jednostronne.

W 1928 roku przyłączono je do gminy Kołodzieje.

W poszczególnych spisach majątek wyglądał następująco:

Rok Ilość domów Liczba mieszkańców
1864 3 60
1871 3 87
1885 7 135
1895 5 113
1905 7 146
1910 - 148


We wsi istniał zajazd, którego właścicielem był Richard Thomas.

Przed 1945 rokiem Kowale były domeną państwową.

Po roku 1945 majątek został znacznie zniszczony.

Dwór z trzeciej ćwierci XIX wieku przestał istnieć. Pochodzący z tego samego okresu park został zdewastowany, zachowując jednak w znacznej części starodrzew. Zniszczeniu uległy budynki gospodarcze i mieszkalne. Z całej zabudowy dawnego majątku zachowały się dwa domy, wielorak, czworak i dwa budynki gospodarcze.

Zmiana dotychczasowej nazwy Seeberg (dawn. pow. suski) na Kowale ustalona została Zarządzeniem Ministra Administracji Publicznej z dnia 15 grudnia 1949r. (Monitor Polski nr 008, poz. 76).

Zapisy nazewnictwa

  • Vorwerk Wachsmuth
  • Seeberg (od 1851)
  • Kowale

Zobacz też

Wykaz miejscowości powiatu kwidzyńskiego

Źródła

Siedziba gminy: miasto Prabuty


Wsie sołeckie: AntoninKamiennaGdakowoGilwaGontyGórowychyGrodziecJakubowoJulianowoKołodziejeLaskowiceObrzynowoPilichowoPólkoRaniewoRodowoStańkowoStary KamieńSypanicaSzramowoTrumiejki

Miejscowości niesołeckie: Bronowo MałeGórowychy MałeGrażymowoHalinowoKałdowoKleczewoKolonia GąskiKowaleLaskowicki TartakMłyniskoOrkuszPachutkiPałatykiRodowo MałeRumunkiStary MłynZagaje