Friedrichsbad – kwidzyńskie uzdrowisko

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Prawdopodobna lokalizacja Friedrichsbad

W 1727 roku ukazała się publikacja autorstwa lekarza Michaela Friedricha Tennigsa, w której zawarł medyczne rozważania o uzdrawiających właściwościach wód wypływających ze źródła w okolicach Czachówka (Klein Bandtken) pod Kwidzynem. Następny był von Flanss, także medyk, który w swojej publikacji zachwalał efekty lecznicze wody pochodzącej z tamtejszych źródeł. Dopiero 60 lat później medyk David Gunther kazał sobie przysłać do Królewca kilka flaszek wody z w/w źródełka w celu dokładniejszych badań, których wyniki ogłoszono w 1788 roku.

Okoliczne dobra ziemskie (Bądki (Groß Bandtken), Czachówek (Klein Bandtken) oraz Otłówek (Kl. Ottlau)) były majątkiem rycerskim należącym do prezesa Pomezańskiego Konsystorium i radcy Pruskiego Trybunału Johana Ernsta von Lehwald. Od niego to w 1819 roku zakupiła źródłonośny teren znana ze smykałki do interesów rodzina Gesslerów.

Przedsiębiorczy Gesslerowie zbudowali Gasthaus, do którego prowadziła piękna leśna droga z Czachówka do Bogusza.

Przeprowadzano kolejne analizy tych wód, ponieważ Dziennik Urzędowy Regencji Kwidzyńskiej z 15 września 1826 roku donosił, że badania chemiczne wody z tych źródeł leśnych wykazały wprawdzie zwiększoną zawartość żelaza w źródlanej wodzie, ale w zbyt małej ilości, żeby liczyć na jej lecznicze właściwości.

Nie przeszkadzało to rosnącej sławie bądkowskich źródeł, co powodowało masowe odwiedziny lasu, z którego one wypływały oraz gościńca Gesslerów. Promocję przyszłego kurortu prowadził przybyły do Kwidzyna w 1830 roku Dr Heinrich Jacob Heidenhain aż do 1868 roku, kiedy to zmarł w czasie epidemii cholery. Źródła sławił też ówczesny autorytet w dziedzinie wodolecznictwa zalecający lecznicze picie tutejszej wody Vinzenz Priessnitz. Ich publikacje przyczyniły się do powstania kurortu.

18 czerwca 1840 roku zostało wydane urzędowe zezwolenie władz prowincji na otwarcie kurortu leczniczego a już 17 lipca tego roku pierwszy turnus liczył 19 kuracjuszy przybyłych na leczenie z Wrocławia, Gdańska, Grudziądza, Malborka i Pasłęka. 24 października tegoż roku zakładowi leczniczemu nadano nazwę Friedrichsbad. Zajmował on 2 morgi chełmińskie pomiędzy Bądkami, Czachówkiem oraz Boguszem. Do marca 1843 roku odwiedziło kurort 196 pacjentów, z dobrymi wynikami uleczenia całkowitego lub częściowego.

Właściciele Friedrichsbadu rozwijali zakład dokupując teren w Boguszu i rozbudowując infrastrukturę leczniczego kompleksu, który w 1845 roku miał budynek mieszkalny, restaurację, salę zabiegową, łazienki z prysznicami dla gości, stajnie i zabudowania gospodarcze.

W 1852 roku Nadworna Oficyna Kanterów w drukowanym cyklu 17 broszur opisów i wspomnień "Kwidzyn i okolice" poświęciła nr 9 opisowi kurortu: "Gościniec nad Źródłem" (Gasthaus an der Quelle).

Ten rozmach inwestycyjny i inne próby ożywienia zakładu nie zapobiegły nadchodzącemu upadkowi całego przedsięwzięcia. Po kilku latach kurort zaczął powoli zamierać a w końcu na polecenie Gesslera juniora całość obiektu poddano rozbiórce.

W 1864 roku Friedrichsbad nazwano już "byłą wspaniałością" a później pozostało tylko wspomnienie o minionej idylli bidermajerowskiego kurortu.

Tak jak okolice Miłosnej, tak i leśne drogi prowadzące stamtąd do Bogusza. niezmiennie były także w późniejszych czasach ulubionym terenem wędrówek mieszkańców Kwidzyna zwabianych tam urokami lasu i legendą źródlanego uzdrowiska.

Badana w 1976 roku w kwidzyńskim Sanepidzie woda pobrana z tamtejszych cieków leśnych miała standardowy zestaw składników bez żadnych rewelacji. Dzisiaj jest już zapewne wzbogacona chemią całej tablicy Mendelejewa dostarczoną tam podziemnymi ciekami wodnymi z wieloletniego śmieciowiska w Bądkach.

Po upadku uzdrowiska wieść gminna głosiła, że źródełko straciło swą moc leczniczą po tym, jak ktoś tajemnie zatopił w nim zdechłego psa. Nawet jeśli to wówczas była nieprawda, to dziś i tak mamy podobne efekty.

Osada Friedrichsbad należała do majątku Klein Bandtken.

Zobacz też

Wykaz miejscowości powiatu kwidzyńskiego

Źródła

  • Opracowanie Jerzego Kosacza na podstawie artykułu Haralda Kohtz'a "Friedrichsbad" w "Der Kreis Marienwerder/Wpr", Hamburg 1985