Konkatedra w Prabutach

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Konkatedra p.w. św. Wojciecha w Prabutach

Bryła konkatedry pw. św. Wojciecha w Prabutach została wybudowana w latach 1300 - 1330. 30 maja 1330 roku biskup Rudolf i kapituła pomezańska ponowiły lokację z 1315 roku potwierdzając dotację fary. Uwłaszczenie kościoła biskupi powiększali kilkakrotnie. Proboszczowie prabuccy w średniowieczu należeli do najznamienitszych duchownych diecezji zarówno pomezańskiej jak i warmińskiej.

Budowla dzieliła losy miasta. W 1375 roku świątynia ucierpiała w pożarze, w 1414 roku podczas wojny głodowej. W czasie sekularyzacji, w latach 1525 - 1945 była jednym z ważniejszych ewangelickich kościołów pomezańskich. Wobec znacznej liczebności ludności polskiej w Prabutach od 2 poł. XVI wieku do 1790 roku funkcjonowały dwie parafie ewangelickie: niemiecka i polska. Do 1660 roku (pokój oliwski) obie wspólnoty korzystały z kościoła katedralnego, później Polacy korzystali z polskiego kościoła stojącego nieopodal. Ostatni polski ewangelicki pastor zmarł w Prabutach w 1811 roku.

W 1688 roku w wyniku wielkiego pożaru zawaliło się sklepienie. W 1807 roku mury kościoła posłużyły armii napoleońskiej jako magazyn paszy. Wiek XIX i pierwsza poł. XX to okres, w którym świątynia była ewangelicka. W roku 1945 w wyniku walk niemiecko - radzieckich miasto jak i katedra zostały zrujnowane. W latach 60-tych ks. Edward Bernacki odremontował wieżę pokrywając ją dachem czterospadowym. Jednak stan ruiny kościoła trwał do 1980 roku. Dzięki staraniom proboszcza ks. infułata Jana Oleksego świątynia została odbudowana. W roku 1982 odprawiono w niej pierwszą po II wojnie światowej Mszę świętą. Do rangi konkatedry świątynię podniósł papież Jan Paweł II z dniem 25 marca 1992 roku erygując Diecezję Elbląską z konkatedrą w Prabutach. 22 kwietnia 1992 roku biskup elbląski Andrzej Śliwiński ustanowił dekanat Prabuty, a dziekanem został ks. Jan Oleksy, którego staraniom zawdzięczać należy dbałość o duchowy rozwój parafian i materialną wartość powierzonej mu parafii. Do ważniejszych przeprowadzonych prac należą: położenie w 2000 roku na konkatedrze nowej dachówki, pomalowanie wnętrza, rok później wyremontowanie wieży, zainstalowanie zegara na wieży.

Źródła

  • Kościoły Diecezji Elbląskiej - Nasze dziedzictwo - Dekanaty wschodniopomezańskie i pogezańskie - Danuta i Jan P. Dettlaff