Czepiec złotem haftowany

Z Kwidzynopedia - encyklopedia e-kwidzyn
Czepiec złotem haftowany

Czepiec to nakrycie głowy, który kiedyś musiała posiadać każda zamężna kobieta. Był nie tylko symbolem jej statusu społecznego, ale i miarą jej zamożności. Moda na wyszywane złotem czepce kobiece była powszechna, w zależności od regionu różniły się one jednak motywami, stylistyką, kompozycją, zastosowanymi materiałami hafciarskimi a także krojem.

Zaprezentowany na zdjęciu czepiec, pochodzący z połowy XIX wieku, wyglądem przypomina czepce w stylu warmińskim. Został zakupiony w Tychnowach i stanowi cenną perełkę w zbiorze etnograficznym kwidzyńskiego Muzeum, na co dzień chronioną w specjalnej skrzyni, tylko okazjonalnie pokazywaną zwiedzającym. Czepiec ten charakteryzuje się aksamitnym, brązowym denkiem haftowanym złotą i srebrną nicią, dodatkowo ozdobionym cekinami. Otok ze złotej i tiulowej koronki, kokarda w kwiatki, która w swej świetności miała barwę jasnoniebieską i dwie szarfy marszczone służące do wiązania pod szyją dopełniają całości.

Wzornictwo na produkowanych w przeszłości tkaninach, również tych haftowanych, nie było komponowane przypadkowo, było pełne symboli i znaczeń łatwych do rozszyfrowania dla ówczesnych członków społeczeństwa. Współczesny obserwator może mieć z tym mały problem. Motywem haftu na denku zaprezentowanego czepca może być zarówno goździk symbolizujący gospodarność, żołędzie symbolizujące stałość, jak i chaber, który symbolizował wierność i dobroć. Już sam układ wzoru, jego rytmiczność i powtarzalność ma ogromne znaczenie w kulturze ludowej. Na przykład wyhaftowane kwiaty zebrane w bukiet ma barokowy rodowód symbolizujący bogactwo i dostojeństwo.

W przeszłości czepce wykonywane z aksamitu nosiły tylko bogate kobiety. Ponieważ czepce te były bardzo drogie z reguły przekazywano je z pokolenia na pokolenie.

W wieku XVII złotnice, jak wszystkie inne hafty zeszły ze szczytów hierarchii społecznej na średnio zamożnych, a nawet bogatsze chłopstwo, a hafciarstwo stało się dla cechów rzemieślniczych sposobem na bogacenie się. Człowiek mógł pozwolić sobie na to, by jego żona chodziła w złotogłowiu, ponieważ nie zawsze czepce były wyszywane cennymi złotymi nićmi. Często zdarzało się, że nici były tylko pozornie złote.

Początek XIX wieku, to stopniowy zanik tego rodzaju kobiecego nakrycia głowy. Modne stały się kapelusze i wygodne, praktyczniejsze w noszeniu chusty. Tu i ówdzie tylko starsze panie, przywykłe do tradycyjnych nakryć głowy nosiły czepce aż do śmierci, zwykle grzebano je w nich, stąd tak niewielka liczba zachowanych czepków złotych na Pomorzu.

____________________________________________________________________________________________

Prezentacja czepca złotem haftowanego po zabiegach konserwatorskich w listopadzie 2014 roku oraz Zespół Pieśni i Tańca "Powiśle".

Źródło

  • Zbiory Muzeum w Kwidzynie
  • Chrześcijański rodowód pomorskich czepców haftowanych złotem - Bożena Ronowska